استیون هاوکینگ چگونه عاشق فیزیک شد؟ سال های آغازین - به مناسبت زادروز هاوکینگ

به گزارش مجله نیلوفری، در چنین روزی در سال 1942 استیون هاوکینگ به جهان آمد. (هشتم ژانویه)، دانشمند بزرگی که ما او را در سال 2018 از دست دادیم.

استیون هاوکینگ چگونه عاشق فیزیک شد؟ سال های آغازین - به مناسبت زادروز هاوکینگ

اگر بخواهیم به این پرسش کلی که استیون هاوکینگ کیست، ساده ترین پاسخ را بدهیم، فقط باید بگوییم که او مشهورترین دانشمند دنیا در حال حاضر است. تنها آلبرت اینشتین بود که در زمان خود شاید به اندازهٔ هاوکینگ شهرت دنیای کسب کرد، اما رسانه های گروهی بین المللی شهرت و اعتبار استیون هاوکینگ را به مراتب فراتر از آوازه و اشتهاری که اینشتین حتی در قرن بیستم داشت، می دانند.

زمانی که استیون یک دانشجو بود، پزشکان تشخیص دادند که او به بیماری ALS یا بیماری نورون های حرکتی، مبتلا شده است. به این ترتیب، هاوکینگ ده ها سال روی جایگاه چرخ دار خود حبس شده بود و مدت زیادی از طول عمر خود، حتی نمی تواند لب های خود را برای سخن گفتن حرکت دهد. اما مغز خارق العادهٔ او همچنان به نحو عجیب و خیره نماینده ای فعال بود و به نکات مبهم و تاریک دنیای هستی روشنایی می تاباند.

از زمان انتشار کتاب تاریخ مختصر زمان در سال 1988، هاوکینگ توانست به نحو بی سابقه ای و بیش از هر دانشمند دیگر با مردم و رسانه های ارتباط برقرار کند.

هاوکینگ آگاهی ما را در خصوص حفره های سیاه و این که اصلا چه هستند، چقدر عمرنموده اند و خواهند کرد، چندین برابر کرد و با این کار خود نوری آگاهی بخش بر منشا دنیای هستی تاباند. در واقع، هاوکینگ با روشنگری های خود چند گام اساسی به سوی یک پاسخ نهایی به این پرسش که ما از کجا آمده ایم؟ برداشت.

تا پیش از پژوهش های ژرف هاوکینگ دربارهٔ منشا دنیا هستی، پاسخ کیهان شناسان به اینکه دنیا و کائنات چگونه به وجود آمده اند، بر اساس تئوری انفجار بزرگ یا همان بیگ بنگ راسخ بود. اما نظریه های نوین و ریشه ای هاوکینگ ما را به تجدید نظر در خصوص آنچه تا کنون قطعی تلقی می کردیم، وا داشت. او بنیادی ترین دانسته های ما را در خصوص مفهوم زمان، به چالش کشید.

هاوکینگ در کارزارهای سیاسی ـ اجتماعی گوناگون؛ مثلا برای خلع  سلاح اتمی، تامین حقوق معلولان، دستیابی به صلح به طور فعال شرکت می کرد.

حتی بیماری هاوکینگ هم با نوعی تناقض همراه بوده است. زمانی که فقط چند سال از بیست سالگی اش می گذشت و او برای کارهای بزرگی که در سر داشت خیز برداشته بود، به او گفته شد که بزودی خواهد مُرد. اما همین احتمال مرگ زودرس برای او انگیزه ای شد که شور و شوق اش برای فعالیت های علمی به طور جهشی و به نحوی که پیش از آن هرگز حتی خودش هم فکرش را نمی کرد، افزایش یابد. شاید بتوان گفت که مسائل جسمی او به نوعی باعث شد که اندیشه هایش با سرعت بیشتری شکوفا گردد. ماجرای او ممکن است هرکسی را به یاد جمله ای از کتاب اتاقک غواصی و پروانه نوشتهٔ ژان دومینیک بوبی بیندازد. موضوع این کتاب ماجرای زندگی خود نویسنده است که او هم مانند هاوکینگ فلج شده بود (البته به خاطر یک بیماری دیگر). او در کتاب خود جایگاه چرخ دارش را به یک اتاقک غواصی تشبیه می نماید که در آن محبوس شده و می نویسد:

اتاقک غواصی من زیاد هم بد نیست… اندیشه های من از درون این اتاقک مانند پروانه ای سبک بال به پرواز درمی آیند.

هاوکینگ فقط در خصوص مسائل علمی که ممکن است برای بعضی کسل نماینده باشند، رفتاری جالب و جذاب نداشت. مردم عادت داشتند که از او مثلا در خصوص کائنات و مفهوم زمان، حرف های پیچیده ای بشنوند. اما او با همان ذکاوت و خردمندی که برای تحلیل مسائل علمی به کار می برد، قادر بود آنچه را که می اندیشد، به زبانی شیرین و قابل فهم، حتی برای بچه ها، بیان کند.

مثلا یک بار در سال 2013 دربارهٔ ستارگان، به زبانی که به گفته های پیتر پَن بی شباهت نبود، گفت که:

یک بار هم که شده، به جای نگاه کردن به پایین، سرتان را بالا ببرید و در شب به ستاره هایی که در آسمان می درخشند خیره شوید. مطمئن باشید که اگر حتی مدتی کوتاه در نگاه به آسمان درنگ کنید، این پرسش که ممکن است بچگانه هم به نظر آید، برایتان پیش خواهد آمد که این همه ستاره از کجا آمده اند و چرا چنین می درخشند؟

از همان سال های جوانی استیون هاوکینگ، نشانه هایی در او مشاهده می شد که نشان می داد او ارادهٔ خلل ناپذیری برای کشف حقیقت دارد و به سمت علوم کشیده می گردد، اما هیچ کس نمی توانست پیش بینی کند که او در آینده ای نه چندان دور مشهور ترین دانشمند دنیا خواهد شد.

استیوِن در 8 ژانویهٔ 1942 در آکسفورد انگلستان متولد شد. چون در آن موقع لندن دائما توسط آلمانی ها بمباران می شد، پدر و مادر استیوِن، فرانک و ایزابل، در آکسفورد زندگی می کردند. آنها وابستگی دیگری هم به این شهر داشتند. هر دو در دانشگاه آکسفورد تحصیل نموده بودند. فرانک در پزشکی و ایزابل هم در فلسفه، علوم سیاسی و اقتصاد از این دانشگاه فارغ التحصیل شده بودند.

فرانک تخصص خود را در رشتهٔ بیماری های گرمسیری گرفته بود. او زمانی که مدیر بخش پزشکی موسسه ای در لندن بود، با همسر آیندهٔ خود آشنا شد. آنها پس از ازدواج و پیش از آغاز جنگ دوم دنیای، مدتی در شرق آفریقا اقامت داشتند و درست وقتی جنگ آغاز شد، به بریتانیا بازگشتند. مقامات نظامی کشور با وجود احتیاج به نفرات بیشتر، ترجیح دادند که فرانک هاوکینگ به وسیله ادامهٔ فعالیت های پژوهشی در امور پزشکی، در خدمت جنگ باشد.

روز تولد استیوِن هاوکینگ درست مصادف بود با سیصدمین سالروز مرگ گالیله، اخترشناس مشهور ایتالیایی. برای بعضی، چنین روز تولدی می توانست بدیمن باشد، اما هاوکینگ چنین تعبیری را بی معنی می دانست. او می گفت طبق آمار موثق، حدود 200 هزار کودک در چنین روزی متولد شده اند، بدون اینکه تولدشان در چنین روزی کوچک ترین تاثیر منفی یا مثبت بر روال زندگی آنها گذاشته باشد. با این حال، باید گفت صرف نظر از این تفسیر و تاویل ها، از میان آن 200 هزار کودک، شاید فقط استیوِن در همان راهی گام نهاد که گالیله در زمان خود پیموده بود.

خانوادهٔ هاوکینگ در اواخر جنگ به بریتانیا بازگشتند و در محلهٔ سبز و خرم هایگِیت واقع در حومهٔ شمال لندن سکنا گزیدند.

پدر و مادر استیوِن او را در مدرسه ای به نام بایرون هاوس ثبت نام نموده بودند که مدرسه ای پیشرفته به حساب می آمد. این مدرسه از روش های سنتی آموزش تبعیت نمی کرد و در آن به کیفیت و عمق مطالب بیشتر از سرعت آموزش اهمیت داده می شد.

استیوِن در زمان کودکی زیاد کتاب نمی خواند، اما خیلی کنجکاو بود که به ماهیت هرچه که می دید، پی ببرد. مثلا می خواست بداند که قطارها چگونه کار می نمایند. او برای ارضای این کنجکاوی خود، مدتی تمام پول توجیبی ناچیزش را پس انداز کرد و یک قطارِ اسباب بازی با ریل هایش را خرید. اما عملکرد این قطار مصنوعی و کوچک او را راضی نمی کرد. او به دنبال این بود که بداند قطار واقعی چگونه کار می نماید. وقتی تقریبا سیزده ساله بود، به قایق و هواپیما علاقه پیدا کرد و نمونه های مصنوعی کوچکی از آنها را برای خودش ساخت. او زمان زیادی از وقت آزادش را به بازی با این نمونه ها می گذراند و در همان حال کوشش می کرد اسباب بازی های ساخت خودش را کامل تر کند.

یکی دیگر از سرگرمی های دوران نوجوانی هاوکینگ ساختن وسایل بازی های فکری با چوب و تخته بود. قواعدی که خودِ او برای بعضی از این بازی ها طراحی می کرد، بسیار پیچیده بودند. مثلا در یک مورد استیوِن یک تختهٔ چوبی درست کرد که بر روی آن هزاران مربع کوچک شبیه به ستاره هایی که در آسمان می درخشیدند، وجود داشت. در واقع، او برای خود یک مینی کائنات درست نموده بود؛ به نحوی که اجزای آن، یعنی ستارگان، تحت کنترل خودش بودند. استیوِن به این شکل، علاقهٔ زیاد خود را به چیزی که مطالعه در آن بعدا به موضوع مورد علاقهٔ او در سراسر زندگی اش تبدیل شد، بروز می داد.

در فضای فکری حاکم در خانوادهٔ هاوکینگ، از متفاوت فکر کردن استقبال می شد و بچه هایی که با دیگران فرق داشتند، مورد تحسین قرار می گرفتند. پدر و مادر استیوِن هردو روشنفکر بودند و از افکار و رفتار سنتی حاکم در بیشتر خانواده های آن موقع لندن تبعیت نمی کردند. البته در دههٔ 1950، وجود این محیط روشنفکری در خانواده هایی که در هایگِیتِ لندن و بخصوص در محلهٔ سنت آلبنس (که هاوکینگ بعدا آن را به عنوان محله ای متین و موقر می ستود) زندگی می کردند، زیاد غیر عادی محسوب نمی شد.

در سال 1951 دولت بریتانیا نمایشگاهی را تحت عنوان فستیوال بریتانیا برگزار کرد تا در آن دستاورد های دنیا مدرن در زمینه هایی چون فناوری، صنعت، علم، معماری و هنر را به نمایش بگذارد. هدف اصلی دولت از برگزاری این نمایشگاه این بود که از افسردگی ناشی از جنگ که حتی پس از خاتمه آن به نحو چشمگیری در مردم مشاهده می شد، بکاهد و امید به آینده را به  ویژه در جوانان زنده کند. استیوِن هاوکینگ یکی از بازدیدنمایندگان پرشور و شوق این نمایشگاه بود. او عضو یک محفل علمی در مدرسه اش هم شد و پس از مدتی به عنوان فعال ترین عضو این محفل بر سر زبان ها افتاد و دوستانش به او لقب انشتین دادند. اعضای این محفل، دربارهٔ هر مسئله یا پرسشی با یک دیگر بحث و گفتگو می کردند. از اینکه یک هواپیمای بدون سرنشین چگونه توسط امواج رادیویی از راه دور کنترل می گردد گرفته تا اینکه کائنات چگونه به وجود آمده اند یا اینکه خدایی وجود دارد یا نه. بچه های عضو این محفل، لزوما دانش آموزانی نبودند که رفتاری خشک، بیش از حد جدی، سرد و بی روح داشته باشند. با این حال، در میان آنها استیوِن با هیکلی استخوانی و غیر ورزشکارانه که اغلب نُک زبانی حرف می زد، با دانش آموزان دیگر فرق داشت. علاوه بر آن، تمام بچه های این محفل از باهوش ترین دانش آموزان مدرسه بودند.

پایان زمانی رسید که استیوِن باید در خصوص رفتن به دانشگاه تصمیم می گرفت. او به نحوی تزلزل ناپذیر متقاعد شده بود که باید در رشتهٔ فیزیک (که از نظر او بنیادی ترین علم محسوب می شد) به تحصیل بپردازد. او خودش هم دقیقا نمی دانست چرا، اما عمیقا مطمئن بود که فقط با خواندن فیزیک می توانست به آنچه در عمق کائنات می گذرد، پی ببرد.

پدر استیوِن از این تصمیم پسرش راضی نبود. او فکر می کرد استیوِن با تحصیل در رشتهٔ پزشکی خواهد توانست در آینده جای او را پر کند و به فعالیت های او ادامه دهد، اما استیوِن هاوکینگ معتقد بود که به  ویژه از نظر تاثیری که یک فرد می تواند بر دنیای پیرامون خود داشته باشد و صادقانه به بشریت خدمت کند، فیزیک رشته ای بهتر از پزشکی است. او چندین سال بعد در این مورد چنین اظهار نظر کرد:

من هرگز معتقد نبوده ام که عدم موفقیت من در کارهایم می تواند زیانی به کسی برساند، اما اگر من به حرفهٔ پزشکی می پرداختم، مطمئن نبودم که چنین است. فیزیک از این نظر با پزشکی تفاوت دارد. در فیزیک مهم نیست که شما در چه مدرسه و دانشگاهی درس خوانده اید، یا به کدام خانواده تعلق دارید، مهم این است که چه می کنید.

به این ترتیب بود که هریک از اعضای خانوادهٔ هاوکینگ، خود مستقل از سایر افراد خانواده راه تحصیل، رشد و ترقی خود را انتخاب می کردند. زمانی که استیوِن هاوکینگ رشتهٔ علوم طبیعی را برای ادامهٔ تحصیل در دانشگاه انتخاب کرد، پدرش گمان می کرد که استیوِن هم راه او را دنبال خواهد نمود. اما هرچند استیوِن هاوکینگ دانشگاه آکسفورد، یعنی همان دانشگاهی که پدرش در آن تحصیل نموده بود را انتخاب کرد، اما یک رشتهٔ تحصیلی به جز پزشکی را برای آیندهٔ علمی خود برگزید. به هرحال، آنچه فرانک هاوکینگ می خواست این بود که پسرش در حرفهٔ خود به عنوان یک شخصیت برجسته عرض اندام کند. استیوِن هاوکینگ هم به این خواستهٔ پدرش فرانک هاوکینگ چنان پاسخی داد که در تصور او هم نمی گنجید. در ضمن این آرزوی هاوکینگِ پدر که یکی از افراد خانواده راه او را دنبال کند، تحقق یافت: مِری دختر او و خواهر استیون مجله نیلوفری شد و آنچه فرانک هاوکینگ سنت خانواده تلقی می کرد را حفظ کرد.

تلخیصی از مقدمه کتاب چطور مثل استیون هاوکینگ فکر کنیم

منبع: یک پزشک
انتشار: 8 اسفند 1398 بروزرسانی: 30 فروردین 1399 گردآورنده: nfliri.ir شناسه مطلب: 622

به "استیون هاوکینگ چگونه عاشق فیزیک شد؟ سال های آغازین - به مناسبت زادروز هاوکینگ" امتیاز دهید

امتیاز دهید:

دیدگاه های مرتبط با "استیون هاوکینگ چگونه عاشق فیزیک شد؟ سال های آغازین - به مناسبت زادروز هاوکینگ"

* نظرتان را در مورد این مقاله با ما درمیان بگذارید